X
تبلیغات
نیکوترین ورزش باستانی قوشبازی - بالابان تحفه شرق
قوشبازی ایرانیان
 

بالابان پرنده اي جسور

چرخ يا بالابان بزرگترين شاهين بومي ايران است. طول بدن آن از ابتداي خم بال تا انتهاي دم در حالت معمول از 38 سانتي متر تا 43 سانتي متر متغير است ودرحالت بسيار استثنايي به 47 سانتي متر نيز مي رسد به اين اندازه رسيدن بالابان بستگي به پارامترهاي زيادي از جمله مساعد بودن شكارگاه ، جواني والدين و نوع زير گونه اين پرنده دارد اما عموما ً طول پرندگان بومي ايران به زحمت به 43 سنتي متر(از ابتداي خم بال تا انتهاي دم)تجاوز مي كند.در تيره شاهينان پرندگان ماده بزرگتر از نره ها هستند.به طور تقريبي مي توان گفت اندازه هايي ما بين 38-40 سانتي متر نر و از 40 سانتي متر به بالا ماده هستند.پرندگاني كه در روي گستره مرزي تشخيص نر وماده قرار دارند را مي توان از روي بزرگي سر و پنجه ها تشخيص داد.پرندگان ماده سري كوچكترو پنجه هاي كلفت تري نسبت به بدنشان دارند.اما از لحاظ رنگ آميزي تفاوتي بين نر و ماده وجود ندارد.

زيستگاه:

در حقيقت بالابان را ميتوان شكارچي روز زي علفزارهايوسيع دانست.اما اين بدين معني نيست كه اين پرنده دركوهستان و كوهپايه ديده نمي شود.در واقع استپ را اولين واصلي ترين زيستگاه اين پرنده را قلمداد مي كنند.اگر بالاباني در شكاف صخره اي تخم گذاري كرده باشد؛يقين بدانيد اين لانه مشرف به دشت وسيعي است.دليل اين امر بسيار واضح است:به دليل مورفولوژي خاص اين پرنده كه شامل بالهاي بلند ونوك تيز است؛قدرت شكار در مناطق پر درخت را ندارد بالابان در حقيقت يك پرنده بياباني و نيمه بياباني است. زيستگاه هاي مهم اين پرنده استپهاي مغولستان ،جنوب سيبري وكوههاي آلتايي روسيه است كه البته در فصل سرما اين مناطق را ترك مي كنند و به خاورميانه مي آيند.بالابان گاهي آشيانه كور كور و عقاب شاهي را براي تخمگذاري انتخاب ميكند و گاهي آشيانه را در صخره هاي مرتفع مي سازد.ديده شده كه بالابان با اعضاي ديگر خانواده نيز جفتگيري مي كند و شاهين هاي دورگه اي سر از تخم بيرون مي آورند.

دم بالابان قهوه اي تيره است و راه راه عرضي سفيدي دارد.درحاشيه دمش پرهاي نخودي رنگي ديده مي شود.پرندگان شمالي اين گونه از روسيه مي آيند وعمدتآ مهاجرند.در دسته ي غربي و جنوبي بالابان ها گروهي بومي و گروهي ديگر مهاجرند.بالابان ها 2تا5 تخم ميگذارند و در پاييز مهاجرت آنها به جنوب قزاقستان و ايران و خاورميانه آغاز مي شود.در اين مدت،بيشتر زمان خود را صرف شكار مي كنند.بالابان از موشها،سنجاب ها،راسوها،پايكا ها(خرگوش موشي) و پرندگاني چون اردك و كبك وتيهو تغذيه ميكند.

 

زير گونه ها (Sub Species)

مي توان اين گونه بدين مطلب پرداخت كه تا حال حاضر هيچ منبعي در باره انواع زير گونه هاي اين پرنده وجود ندارد با وجود اين،دو زير گونه مشخص و قابل شناسايي اين پرنده تحت عنوان بالابان(چرخ)شرقي(Cherrug Milvipes Falco) و چرخ غربي(Falco cherrug cherrug) نام دارند.

در مورد (Falco.c.cherrug) در پرندگان بالغ بالها وپشت فاقد نوارهاي عرضي است كه زير گونه(Milvipes) داراي خطوطي در پشت بالهاي خود هستند.

تمامي زير گونه ها در مورد پرندگان نا بالغ بسيار شبيه هم هستند و تشخيص آنها از يكديگر بسيار مشكل است.در صورتي كه پرنده براي يك دوره پر ريخته باشد، شناسايي زيرگونه آن راحت تر است.اين امر بدان معني است كه در سال دوم تشخيص زيرگونه ها آسان تر مي شود با وجود اين دو زير گونه اصلي يك لانه ممكن است حاوي يك جوجه با رنگ بسيار عجيب باشد كه براي بالابان كمياب است.براي مثال بالابان سياه كه به آن سينجاري يا سينياري (Sinjari) گفته مي شود ويا چرخ هاي سفيدي كه در فصل زمستان از ايران عبور ميكنند از سري پرندگان بسيار كمياب است.(خودم اين سعادت رو پيدا كردم كه اين نوع بالابان رو از فاصله ي نه چندان دور ببينم اين اتفاق زمستان گذشته پيش اومد داشتم قرقيمو به كوه ميبردم كه بالابان سفيد رو در حالي كه شكارش را با خودش به طرف صخره هاي بالاي كوه مي برد.اميد وارم بازهم از اين صحنه ها ببينم.)

با اين تفاسير بالابان يك گونه پلي تيپيك است،به اين معني كه اين پرنده داراي انواع مختلفي است كه تحت عنوان زيرگونه شناخته مي شوند..همچنين اين گونه

پلي مرفيك است.پلي مرفيك به معني وجود جوجه هاي متفاوت با رنگهاي مختلف در يك لانه.

همچنين اين پرنده در حالت خاصي قادر به توليد مثل با شنقار (Gry Falcon).پرنده شناسان نظريات متفاوتي در مورد اين دو رگه هاي طبيعي(Natural Hybirds) ارايه داده اند.اين پرندگان در روسيه،قزاقستان،تركمنستان و مغولستان توليد مي كنند و بعضي از انان به ندرت در فصل مهاجرت از ايران عبور مي كنند.گروهي از پرنده شناسان اين پرندگان را جزو زيرگونه اي خاص از بالابان تحت عنوان (Falco cherrug altaicus) قرار داده اندو استدلالشان اين است كه اين پرندگان از لحاظ اخلاقي بسيار شبيه بالابان هستند.گروهي ديگر آنها را تحت عنوان گونه اي جداگانه به نام شاهين آلتايي(Altaie Falcon)معرفي كرده اند.چرا كه شاهين آلتايي داراي رنگ هاي بسيار متنوع از فازهاي بسيار تيره تا رنطهاي بسيار روشن متعلق به نواحي شمالي تر مانند نواحي سردسير سيبري هستند.چرا كه شنقار سياه(Black gyr) وشنقار سفيد(Pure Withe Gyr) بومي آن منطقه است.شاهين آلتايي در تحمل گرما طاقتش كمتر از بالابان است.در موارد بسيار استثنايي ديده شده كه بالابان با لاچين(Lanner Falcon)و لاگر(Lugger)توليد مثل كرده است.به همين دليل است كه تشخيص زير گونه هاي اين پرنده بسيار مشكل است.

خصوصيات ديگر:

متوسط طول عمر چرخ در وحش چيزي حدود 10-12 سال است.اما در اسارت و با ايجاد شرايط مناسب ديده شده است كه اين پرنده مي تواند تا 20 سال عمر كند.اين پرندهاز چشمان بسيار قوي برخوردار است . در شكار علاوه بر تندپروازيش از چشمان خود نيز بسيار بهره مي جويد.بر خلاف بازها(Hawks)كه عمدتآ شكار را غافلگير ميكنند.رنگ آميزي بالابان بسيار متنوع است خاكستري تيره تا روشن قهوه اي و گاهي او قات از سياه تا سفيد رنگ آميزي اين پرنده بستگي به منطقه زيست او دارد.

در تيره شاهينان و بالاخص بالابان،پرندگان بالغ نسبت به جوان ترها بال هايشان نازك تر و باريكتر است.اين خصيصه آنها را براي پرواز با سرعت بالا و تغيير جهت هاي آني مهيا مي كند.پرندگان جوانتر در سال اول پروازشان،پرهاي پروازي بلند تري دارند.اين ويژگي سبب عريض تر شدن بال هاي آنها مي شود.عريض تر شدن بالها كمك به آسان تر شدن پرواز مي كند.بعد از يادگيري فنون پرواز و مهارت در شكار در سال بعد كه پرريزي(طولك)ميروند،به تدريج داراي بال هايي نازكتر مي شوند.

تهديدات:

دلايل متعددي براي كاهش نسل اين پرنده شكاري در حال حاضر وجود دارد.اولين آسيب جدي به اين پرنده در اوايل قرن بيستم روي داد.چرا كه اغلي زيستگاهاي استپي باقي مانده تبديل به زمين هاي زراعتي شد.كشائرزي مكانيزه مشكلات بسيار زيادي را براي تمام پرندگان شكاري ايجاد كرد.اين پديده به عنوان يك آفت بسيار مهم در در اروپا كه يكي از مهمترين زيستگاه هاي بالابان به شمار مي رفت،محسوب شد.از بين رفتن استپ هاي وسيع زيستگاه عمده بالابان ها را نابود كرد.آسيب جدي ديگر كه به اين پرنده وارد شد،در اواسط قرن 20 ميلادي روي داد .آفت كش ها و سموم نقش بسيار مخربي بر روي جمعيت اين گونه داشت.رواج استفاده از DDT نواحي باقي مانده توليد مثل بالابان را كاهش داد و چرخ هاي مولد را به صورت جمعيت هاي پراكنده و جدا از يكديگر در آورد.پس از مدتي استفاده از ماده شيميايي DDTموشها و خرگوش ها چرخه طبيعي خود را از دست دادند وبا كاهش شديد مواجه شدند.بنابراين جمعيت بسياري از پرندگان شكاري از جمله بالابان رو به افول نهاد.اثرات مضر DDT اين ماده شيميايي مهلك از سه جهت قابل بررسي بود.اول اينكه خود اين ماده شيميايي مستقيمآ سبب نابودي موشها مي شد ودر نتيجه از يكي از عمده ترين منابع غذايي چرخ كاسته شد.دوم اينكه پس از مدتي موشها به اين ماده شيميايي مقاومت پيدا مي كردند؛اما كماكان سم در بدن آنها باقي بود.چرخ هايي كه آنها را شكار مي كردند با وجودي كه زنده بودند اما سم بدنشان اين پرندگان را نابود ميكرد.و آخرين مورد به نازك شدن ضخامت تخم ها در اثر مصرف DTT بر مي گردد.از اينرو تخمهاي اين پرنده در اثر وزن مادر مشكستند و به جوجه تبديل نمي شدند.

منتظر نظرات عزیزان هستم.با تشکر

                              Falco cherrug cherrug

     

                                    cherrug

                                    بالابان

                          Pure Withe Gyr

   

 

                                 Lanner Falcon

                                                         Falcon Lugger

      

                                                           Black gyr

            

      

            

 

                                                    Altaie Falcon

           

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1387/04/12ساعت 21:40  توسط شاهو حجازی | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
سلام خدمت کاربران عزیز به خصوص کسانی که به ورزش سلطنتی قوشبازی علاقه دارند.

هر کسي را لذت با ما پريدن زاده نيست قوشبازي راست خواهي کار هر دلداده نيست هم توانايي و هم دانستن اين فن بود ور نه بر عهده گرفتن هر کسي را ساده نيست.


روحش شاد سپهبد عبدالمجید نصرالهی

arsham_eldorado@yahoo.com

نوشته های پیشین
هفته چهارم دی 1392
هفته دوم آبان 1392
هفته سوم اسفند 1391
هفته چهارم تیر 1391
هفته اوّل مهر 1390
هفته اوّل مرداد 1390
هفته اوّل اسفند 1389
هفته اوّل آذر 1388
هفته دوم مهر 1388
هفته اوّل اردیبهشت 1388
هفته اوّل بهمن 1387
هفته دوم دی 1387
هفته دوم آذر 1387
هفته سوم شهریور 1387
هفته دوم تیر 1387
هفته سوم اردیبهشت 1387
هفته اوّل اردیبهشت 1387
هفته چهارم فروردین 1387
هفته اوّل فروردین 1387
هفته سوم اسفند 1386
هفته دوم اسفند 1386
هفته اوّل بهمن 1386
هفته اوّل دی 1386
هفته چهارم آذر 1386
هفته سوم آذر 1386
آرشیو موضوعی
خصوصیات قرقی
قوشبازی
صفات یک قوشباز
عقاب کله طاس
رام کردن پرندگان شکاری
شنقار
قوشباز کوچولو
رام کردن پرندگان شکاری
دلیجه
عقاب طلایی
قرقی به اسم شهام
دانلود فیلم طرلان و....
قوش قزل
بالابان
قرقی. فلش 2
پیوندها
عشق است صدای ماشینهای آمریکایی (وبلاگ خودم)
پرندگان شکاری
دوست طبيعت
پرندگان شکاری (سينا)
پرنده نگر
عکاس ماجراجو
سایت حمایت از محیط زیست گروه آنجل-مهاباد
حمایت از پرندگان شکاری
پرندگان ایران
پرندگان شکاری
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM